Ne zaman vazgeçmek gerekir? Batık maliyet yanılgısı

Updated: Apr 19



Bu yazım, girişimcilerin ya da şirketlerin çok sık karşılaştığı irrasyonel bir insan davranışı ile ilgili. Yani özetle hepimizle ilgili.


Bazen bir projenin batık olduğunu bildiğimiz halde yeni kaynaklar yaratarak bu projeye devam etmeye çalışırız. Ya da gelecek vadetmeyen ürünlerimizi, hizmetlerimizi ısrarla geliştirmeye ve satmak için yeni yollar bulmaya enerjimizi, paramızı, zamanımızı harcamaya devam ederiz. Yani zarardan dönmeyi bilmeyiz, hatta zarar etmeye devam ederiz.


Peki bu davranışımızın altında, davranışsal ekonominin “Batık maliyet yanılgısı” olarak tanımladığı kavramın olduğunu biliyor muydunuz?


Sonuçta her insan başarılı olmak ister. Bir proje ya da iş için yaptığımız yatırımların, harcadığımız emeğin sonunda istediğimiz başarıyı sağlamasını bekleriz. Ama bazen harcadığımız emek, para, zaman gibi tüm maliyetlerin geri dönmeyeceğini görmek ve “zararın neresinden dönersek kardır.” diyerek masadan kalkmak gerekiyor.


Peki neden işlerin kötüye gittiğini görmemize rağmen masadan kalkamıyoruz?


Yapılan çalışmalarda insanların genelde hep son bir ümitle “ya olursa” diyerek batacağını göre göre, olumsuz bir projeye ya da gelecek vadetmeyen bir girişime maddi ve manevi kaynak ayırmaya devam ettikleri kaydedilmiş. Ve bu irrasyonel davranışa “batık maliyet yanılgısı” deniliyor.


Batık maliyet yanılgısı; içten içe batık olduğunu bildiğimiz halde bir projeye ya da işe, geçmişte yaptığımız maliyetlerin üzerine bir çizgi çekip, bu durumu kabul edemememizden dolayı, bile bile zaman, enerji ve para harcamaya devam etmeye çalıştığımız irrasyonel tutumun adı.


Bazı okulların işletme ve ekonomi derslerinde bu irrasyonel davranış öğretildiği için, bu okullardan mezun öğrenciler başarısız proje ve girişimlerden vazgeçmeyi, başkalarına göre daha iyi becerebiliyor.


Elbette tüm girişimcilerin ya da şirketlerin başına gelebilecek bir şey, başarısız ya da geleceği olmayan bir projeye zaman, para ve enerji harcamış olmak. Burada önemli olan mevcut durumu, tüm duygusal kararları geride bırakarak objektif olarak değerlendirebilmek.

Bu tarz durumlarda geçmiş yatırımların batık maliyetlerini göz ardı edip, bugünün ve geleceğin objektif durumuna bakmak ve yeni fırsatları görmek gerekiyor.


Sonuçta bizi irrasyonel davranmaya iten temel güdü başarısız olma kaygımız. O halde buradaki asıl başarı, hızlıca geçmişin üzerine bir çizgi çekmek ve tüm bu yaşadığımız tecrübelerin asıl kazanç olduğunu fark etmektir.


Bazen krizlerde CEO’ların ya da yöneticilerin değiştirilme sebebi de bu yanılgıya düşmemek olabiliyor. Yeni yönetim geçmişin maliyetleri ile duygusal bağı hızlıca koparıp, mevcut durumu daha objektif görerek “batık maliyet yanılgısına” daha zor düşüyor.


Özetle eskilerin dediği gibi “zararın neresinden dönersek kardır.”


#girişimcilik #girişim

Şeffaf_idea_coaching_logo.png

ideacoaching

İdea Koçluk Eğitim Danışmanlık AŞ

Maidan Ankara, Mustafa Kemal Mahallesi,

2118. Cadde, A Blok, No:37   
Çankaya / Ankara

0-(312)-286 56 46

  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black Instagram Icon